Vrijdag 23 Oktober 2009 at 11:43 pm
Illustratie van Louis Raemakers. De kinderen verkleedden zich als sint en zijn knechten, en halen zo geld en snoep op. De kleintjes dragen maskers, de grootste is sinterklaas met een zwart gemaakt gezicht.
Door de hooge straat, waar een volle benauwing was van menschengewoel, gingen de broertjes hand aan hand, klein en onbemerkt.
Het was de groote drukte van dien avond. Of alle menschen hunne huizen waren uitgegaan, zoo scheen het. Wanneer men kwam van uit zijn stille woning, was het vreemd en onbegrijpelijk, kwam het heel bijzonder voor, dat de stad zooveel menschen bevatten kon. Moeite had men, zich te bedenken, dat het toch gewoon was en heel niet te verwonderen. Het geleek, of vele menschen van vreemde steden en verre landen hier waren saamgekomen, in dit middenpunt der stad.
Steeds kwamen nieuwe drommen aan. Men begreep niet van waar! Uit straten van beide zijden golfden meerdere menigten toe, als gezwollen beken, die vloeiden uit, alle te zaam in één grooten stroom: de hoofdstraat. Daar was een dansing en woeling van beweeg. Soms, als men komen zag van ver een nieuwe menschengolf, bleef men plots stil van schrik: geleek het, als zou zij overvloeien. En kalm zei dan het verstand, dat dit toch niet mogelijk was, en men ging verder, verlegen voor zichzelf, dat men een oogenblik aan zoo iets onmogelijks had gedacht. Maar toch was de wondre, plots komende angst van zulk een moment sterker dan alle rede en men ontstelde opnieuw en telkens weer.
Aan den duisteren hemel stond mat de maan te schijnen. De enkele lichtende sterren, die vaag pinkten hier en daar, waren nu en dan geheel onzichtbaar door het jagend trekken langs hen heen der vaste regenzware wolken. Hoog boven de huizen stormde een felle wind, die soms, op 't onverwachts, in de straat neersloeg met woeste vlagen. Doch even zoo gauw trok hij terug; en van tijd tot tijd, tusschen de windvlagen, viel dan een zachte, fijne regen.
Zoo simpel in het groote menschengewoel, zoo schamel in hun nietigheid, gingen de broertjes.
Ze speelden Sinterklaassie.
Bert, die de oudste was, bont getooid met 'n ouwen rok van moeder, helrooden doek tot muts, 't gelaat met een verkoolde kurk gezwart; - Dirk, die droeg een pak, aaneen van wit met blauwe strepen, handig uit een beddezak genaaid door groote zus; - en kleine Jan in zijn gewone plunje, drenzig, huilend van achter zijn mommes: dat-ie zoo moe was.
Lees verder
Dinsdag 13 Oktober 2009 at 12:00 am
Osiris met baard, vlegel, kromstaf en mijter.
Veel attributen van het sinterklaasfeest speelden al een rol in oudere feesten of gebruiken. Net als de staf werd een roede ook al gebruikt door machthebbers. De roe is gewoon een bijeengebonden bundel takken, die op verschillende manieren kan worden gebruikt. Vroeger werden bezems op deze manier gemaakt. Deze werd gebruikt om te vegen, en zwarte piet had er een om de as die uit de schoorsteen kwam op te vegen. Maar zo'n constructie was ook handig om mee te slaan, en daarom werden stoute kinderen wel getuchtigd door de roede. In het sinterklaasfeest is de roe aangepast aan het kinderfeest.
Veel attributen in de mythologie symboliseren rijkdom, macht, overvloed, vruchtbaarheid, geluk of seksualiteit. De roe en zelfs het slaan hiermee heeft eveneens zulke bijbetekenissen. De symbolische betekenis komt vaak voort vanuit een letterlijke betekenis of praktische situatie. Een gebruiksvoorwerp wordt in een andere context geplaatst en metaforisch uitgelegd. Dat geldt ook voor de roe. In Egypte werd de farao uitgebeeld met gesel en kromstaf. Ook de god Osiris, die de vergoddelijkte koning na zijn dood voorstelde, droeg deze heersersattributen. Op de afbeelding rechts is Osiris te zien met kromstaf, zweep, baard en de konische atefkroon.
Lees verder
Zondag 11 Oktober 2009 at 12:13 am
Icoon uit de Sint-Nicolaasbasiliek van Myra, dat volgens sommigen de heilige voorstelt.
Nicolaas is een christelijke heilige die zou zijn terug te voeren op een historische figuur, de bisschop van Myra. Deze zou in de vierde eeuw hebben geleefd, ten tijde van de Romeinse keizer Constantijn de Grote.
Maar klopt dit wel? Er is eigenlijk niets bekend over de werkelijke Nicolaas. Zijn cultus begon zich pas te verspreiden vanaf de zesde eeuw, in de tijd van de Byzantijnse keizer Justinianus. Toch is er een complete biografie over hem ontwikkeld, waarin legendarische vertellingen worden afgewisseld met historisch ogende informatie. De legendes plaatsen hem in de tijd van Constantijn, tegen allerlei bekende historische gebeurtenissen in Lykië en Myra. Nicolaas zou in het jaar 270 zijn geboren in Patara, eveneens een plaats aan de zuidkust, westelijk van Myra. Hij werd de bisschop van Myra, en in deze stad zou hij zijn overleden. Myra was een stad in het huidige Turkije, in het zuiden van het Klein-Aziatisch schiereiland aan de Middellandse Zee. De tegenwoordige naam is Demre, een verbastering van Myra. De stad was een belangrijke plaats in Lykia, een gebied dat inmiddels een provincie was van het Romeinse rijk. Er worden meerdere sterfjaren vermeld, waaronder 325 en 342. De datum waarop hij overleed was 6 december, de dag waarop in het tegenwoordige feest zijn verjaardag wordt gevierd.
Lees verder
Donderdag 24 September 2009 at 9:55 pm
Tijdens de sinterklaasintocht draagt sinterklaas statig zijn staf, terwijl Piet zijn roe in de hand houdt.
Zwarte Piet draagt altijd een roe bij zich, waarmee de stoute kindertjes in toom worden gehouden. Voorlopers van de roe symboliseerden ook macht en straf, maar ook hadden ze magische betekenis om de vruchtbaarheid te bevorderen. Door aanraking met takken zouden vrouwen sneller zwanger worden. Feesten waarin dit een rol speelden, liepen ook vaak uit op seksuele ontmoetingen ergens in de bosjes. Vruchtbaarheid speelde een rol bij veel attributen, en seksuele uitspattingen werden niet altijd onderdrukt.
De kerk nam de attributen en gebruiken van oudere volksfeesten over en gaf er een andere uitleg aan. De kerk plaatste alles in een andere context en gaven er een andere betekenis aan, die aansloot bij de kerkelijke moraal. Colette Méchin beschrijft hoe met de introductie van het christendom in de 11e eeuw in Lotharingen de kerk bewust volksgebruiken zoals het strooien van noten in de kerk opnam, en daarbij de betekenis anders ging uitleggen. De magische betekenis van de roe, met de connotatie van seksualiteit, verdween naar de achtergrond. Sinterklaas werd een kinderfeest in plaats van een feest voor de opgroeiende jeugd, en de roe werd een instrument om 'stoute en ongehoorzame kindertjes' te straffen.
Lees verder
Donderdag 24 September 2009 at 7:24 pm
Sint slaat een stout kind.
De roe staat de laatste tijd in een kwade reuk. Veel mensen zijn bezorgd over de trauma's en psychische schade die kleine kindertjes oplopen door het dreigen met roe en zak. De roe en de zak zijn volgens de sinterklaastraditie voorwerpen waarmee sint en piet straffen en belonen. Gelukkig zijn er tegenwoordig andere manieren bedacht om kinderen op te voeden en ze ethisch besef, een soort moraal en beleefd gedrag bij te brengen. Slaan, dreigen en schreeuwen zijn niet meer zo'n populaire opvoedmethode. Minister Donner heeft voorgoed een einde gemaakt aan het opvoedkundig pak slaag en de corrigerende tik. Ook sinterklaas en zwarte piet lopen het risico een bekeuring of een omgangsverbod te krijgen, hoewel sommige kindertjes hun ouders nog altijd tot het uiterste drijven. De roe dreigt intussen het onderspit te delven.
Hoewel alle kinderen zingen
Wie zoet is krijgt lekkers, wie stout is de roe, krijgt natuurlijk in werkelijkheid iedereen cadeautjes: de 'boemanfunctie' van sint en piet dient alleen als afschrikmiddel. Wie kent er nou iemand die werkelijk geen cadeau maar een pak rammel kreeg, in de zak werd gestopt en mee werd genomen naar Spanje? Maar toch komen we dit gebruik kom overal op de wereld tegen, steeds in een net iets andere vorm.
Lees verder
Donderdag 13 November 2008 at 12:16 am
Zak van sinterklaas: vol cadeautjes.
Wat zit er eigenlijk in die zak van sinterklaas? Eigenlijk is het een hele veelzijdige zak, die overal voor gebruikt kan worden. Zoals het sinterklaasliedje al zegt, 'daar stopt hij de hele wereld in'. Zwarte Piet strooit zijn pepernoten en ander strooigoed door de ruimte, sinterklaas deelt er appels en noten uit, op pakjesavond zit de zak vol geschenken, en als hij leeg is, stoppen sint en piet de stoute kinderen erin, die meegaan naar Spanje. Bij elkaar genomen is er toch een symbolische overeenkomst: het gaat om vruchtbaarheidsgeschenken, om overvloed en rijkdom.
Lees verder
Donderdag 13 November 2008 at 12:08 am
Het is niet toevallig dat Sinterklaas zoveel overeenkomsten heeft met Poseidon. Met de komst van het christendom verdwenen de eerdere goden, maar er bleef behoefte aan hun rol van beschermer. Vele oude goden en godinnen kwamen in het christendom opnieuw tot leven als heilige. Bepaalde karakteristieken zorgden ervoor dat heiligen de taak van de goden overnamen. Sint Nicolaas, de legendarische bisschop van de Turkse havenstad Myra, nam de plaats van Poseidon over. Verschillende aan Poseidon gewijde tempels werden heiligdommen van Sint Nicolaas.
Poseidon was van groot belang als beschermer van de zeelieden en vissers. De Grieken waren een volk van zeelieden en handeldrijvers, en het Griekse gebied strekte zich uit langs de Mediterrane kust en rond de Zwarte Zee. Na de komst van het christendom stelden de Griekse katholieken Sint-Nicolaas gelijk aan hun zeegod Poseidon.
Lees verder
Donderdag 13 November 2008 at 12:02 am
Sinte Barbara, met in haar hand een toren
Wist je eigenlijk dat Sinterklaas een vrouw had? Waarschijnlijk niet, hé? Sinterklaas, hoewel een kindervriend, is celibatair, en ze noemen hem 'kapoentje'. Maar hij had een vrouw, en op de gekste plekken steekt ze iedere keer de kop op. Af en toe zelfs als de vrouw van Sinterklaas! En dan noemen ze haar Sint Berb, de Heilige Barbara, ofwel de Barbaarse! Zo hardnekkig volhardt het volk in de tradities. Het is op het eerste gezicht eigenlijk een beetje onlogisch. Maar de katholieke kerk heeft de heilige Barbara kenmerken gegeven die best wel aansluiten bij de symboliek die Sinterklaas vertegenwoordigt, althans, voor wie zich dat nog kon herinneren. Maar als we nog verder terug gaan in de tijd, blijkt dat deze heilige eigenlijk nog helemaal niet zo gek is gekozen als vrouw van de sint. Maar wie is dan Sint Barbara? Wat doet zij voor ons, en wat betekent haar naam? We gaan het stapje voor stapje bekijken.
Lees verder
Maandag 03 September 2007 at 8:00 pm
Hier komt een sinterklaaspagina. De zoveelste! Maar ja, er is altijd ook wel meer over te vertellen.
Sinterklaas bestaat wel en niet, dat weten we. Maar waar komen sinterklaas en de sinterklaasgebruiken nu allemaal vandaan? Daarover is al heel veel gezegd en geschreven. Sinterklaas is een overblijfsel van de winterfeesten van onze Germaanse voorouders, hij zou in werkelijkheid een bisschop uit Myra zijn geweest, het feest in zijn huidige vorm zou zijn bedacht door een negentiende-eeuwse schoolmeester, de slavernij en de Spaanse overheersing hebben er iets mee te maken... dat is veel. Dit ene kinderfeest vertelt ons eigenlijk iets over de hele geschiedenis.
Lees verder
