« De roe van Zwarte Pie… | Home | De roe en zijn voorlo… »

Bisschop in Myra

11 10 09 - 00:13

Icoon uit de Sint-Nicolaasbasiliek van Myra, dat volgens sommigen de heilige voorstelt.

Nicolaas is een christelijke heilige die zou zijn terug te voeren op een historische figuur, de bisschop van Myra. Deze zou in de vierde eeuw hebben geleefd, ten tijde van de Romeinse keizer Constantijn de Grote.
Maar klopt dit wel? Er is eigenlijk niets bekend over de werkelijke Nicolaas. Zijn cultus begon zich pas te verspreiden vanaf de zesde eeuw, in de tijd van de Byzantijnse keizer Justinianus. Toch is er een complete biografie over hem ontwikkeld, waarin legendarische vertellingen worden afgewisseld met historisch ogende informatie. De legendes plaatsen hem in de tijd van Constantijn, tegen allerlei bekende historische gebeurtenissen in Lykië en Myra. Nicolaas zou in het jaar 270 zijn geboren in Patara, eveneens een plaats aan de zuidkust, westelijk van Myra. Hij werd de bisschop van Myra, en in deze stad zou hij zijn overleden. Myra was een stad in het huidige Turkije, in het zuiden van het Klein-Aziatisch schiereiland aan de Middellandse Zee. De tegenwoordige naam is Demre, een verbastering van Myra. De stad was een belangrijke plaats in Lykia, een gebied dat inmiddels een provincie was van het Romeinse rijk. Er worden meerdere sterfjaren vermeld, waaronder 325 en 342. De datum waarop hij overleed was 6 december, de dag waarop in het tegenwoordige feest zijn verjaardag wordt gevierd.

---

Sint-Nicolaaslegenden en vita's

In de legendes smolten de verhalen over twee verschillende figuren met de naam Nikolaos samen. De ene was Nikolaos van Myra, de ander was een abd van Sion met dezelfde naam, Nicolaas van Lido, de bisschop van Pinora of Pinara, die leefde van 480 to 556. Ook hij was afkomstig uit Lykië. Op 10 december 564 overleed hij in deze provincie. Hun geschiedenissen verweefden zich met elkaar tot de legendarische wonderdoener, die sinds de zevende eeuw in de Griekse kerk werd vereerd. Zo zijn er biografieën die vermelden dat de ouders van Nicolaas Epiphanius en Nonna of Theophanes en Johanna heetten, maar dat waren de ouders van Nicolaas van Pinara.
In een latere tijd trad ook verwarring op met de Nicolaas van Tolentino, een dertiende-eeuwse Italiaanse heilige.
Heiligenverhalen worden overgeleverd in vita's of hagiografieën, literaire genres met de biografieën van heiligen, gewoonlijk wonderbaarlijke en ontraceerbare verhalen met voldoende couleur locale om een bepaald historisch tijdvak te suggereren maar meestal te weinig om te begrijpen waar ze precies op terug gaan. De oudste vita's van Nicolaas van Myra dateren van 700 of nog later, afhankelijk van de datering van de tekst. Het oudst bekende heiligenleven van de bisschop was geschreven of samengesteld door de archimandriet Michaël. Dit Vita Per Michaëlem dateert van rond 700, volgens andere dateringen van de negende eeuw. Het lijkt erop dat de schrijver oudere teksten heeft bestudeerd, maar hij baseerde zich ook op orale overleveringen, die hij vernam van een monnik, volgens zijn eigen zeggen. Een ander heiligenleven is dat van Methodius, de patriarch van Constantinopel in de negende eeuw. Dit is het oudste heiligenleven, uitgaande van een andere datering. Het Vita Per Metaphrasten van Simeon Logotheta Metaphrastes dateert van de tiende eeuw. Het is een verzameling van heiligenlevens uit geschreven en orale bronnen.

Usurpatie

Constantijn ziet bij de Milvische brug het christelijke monogram aan de hemel.

Heiligenlevens zijn vaak een methode om het christendom te projecteren op het niet-christelijke verleden. Op deze manier konden populaire 'heidense' personen of goden in het christendom worden opgenomen in plaats van ze af te schaffen, door er een andere betekenis aan te geven. De paus Gregorius I, die zelf het genre van het heiligenleven sterk populariseerde, gaf bijvoorbeeld als richtlijn om 'heidense' tempels niet te verwoesten, maar ze over te nemen, er kerken op te bouwen en er een christelijke betekenis aan te geven. Zo kon het volk de populaire heilige plaatsen blijven bezoeken, en zou het verzet ertegen niet al te groot zijn. Dit was eigenlijk al een gangbare praktijk. Niet alleen de christenen deden dit. De joodse geschiedenis is bijvoorbeeld ook een herschrijving van de geschiedenis van andere volken, die werd aangepast aan de joodse identiteit. De Griekse goden en mythen komen deels uit andere landen, en hebben een Griekse naam en afkomst gekregen.
Door op deze manier de geschiedenis te veranderen, werden niet-christelijke gebeurtenissen christelijk gemaakt. Een toepasselijk voorbeeld is het visioen dat Constantijn zou hebben gehad bij de Milvische brug, waar hij zijn overwinning op zijn medekeizer Maxentius behaalde. Volgens christelijke schrijvers zou hij hierbij het christelijke teken van het kruis hebben gezien, en christen zijn geworden. Maar andere schrijvers zijn hier veel minder duidelijk over. Ook de god Apollo werd genoemd als degene op wie het teken betrekking had. De schrijver Eutropius vermeldde een ander hemelteken, namelijk een komeet die aan de hemel verscheen en zo de dood van Constantijn aankondigde. Eutropius zegt niets over Constantijns christendom, maar zegt wel dat hij na zijn dood onder de goden werd opgenomen. Ook de vierde-eeuwse historicus Festus heeft het in zijn Brevarium over de 'goddelijke Constantijn'.
In het westen kregen de keizers de titel Divus na hun dood. Het was niet geaccepteerd om zich tijdens het leven al als god te laten verereren. In het oosten van het rijk lag dit anders, omdat het daar al een eeuwenlange traditie was om heersers als god te vereren. Na Constantijns dood viel hem een traditionele Romeinse consecratio ten deel. Er werden munten uitgegeven die getuigden van zijn vergoddelijking als Divus Constantius, met een gesluierde Constantijn (capite velato). Ook was op de munten de hand te zien die hem naar de hemel begeleidde. Maar ook tijdens zijn leven liet hij zich al god noemen.
Ook Constantijns zoon Constantius werd volgens Eutropius verdiend onder de goden opgenomen, en was dus zo christelijk nog niet. Zijn opvolger Julianus had dan ook in deze periode zijn latere bijnaam 'de afvallige' nog niet opgedaan, en ook hij werd vanwege zijn verdiensten na zijn dood onder de goden opgenomen. Ook Jovianus, de opvolger van Julianus en wel bekend als christelijke keizer, werd door de keizers na hem tot de goden verheven vanwege zijn 'billijkheid en liberale karakter'. De laatste divus in het oosten, Anastatius I, overleed in 518. In het westen overleed de laatste divus Libius Severus in 465.

De legendes die over Nicolaas circuleerden, plaatsten hem in de tijd van de keizer Constantijn. Op deze manier sloot deze periode beter aan bij het christendom van de zesde eeuw dan werkelijk het geval was. De tijd van Constantijn was een periode van grote omwentelingen in het Romeinse Rijk. De hoofdstad werd officieel verplaatst naar het oosten, naar Byzantium. Deze stad werd Constantinopel genoemd, naar de keizer, hoewel hij hem zelf Nova Roma noemde. De naam is tegenwoordig verbasterd tot het Turkse Istanboel.
Met de omwentelingen in Constantijns tijd gingen vele culturele veranderingen gepaard. Er kwam een nieuw muntstelsel, de Griekse taal werd belangrijker. Na een periode van burgeroorlogen had Constantijn zijn medekeizers uitgeschakeld en werd hij alleenheerser over het oostelijke en westelijke Romeinse Rijk.
Ook de godsdienst onderging een reformatie, om niet te zeer in conflict te komen met de oostelijke voorkeur. Volgens christelijke geschiedschrijvers zou Constantijn zich hebben bekeerd tot het christendom, en van deze religie de staatsgodsdienst hebben gemaakt. Het christendom zou in het oosten populairder zijn dan in Rome. Constantijns voorganger de keizer Diocletianus had geprobeerd de opstandige christenen onder controle te krijgen door onderdrukkende maatregelen en zware straffen. Ook zijn medekeizers Maximinus en Licinius probeerden het christendom met geweld de kop in te drukken. Constantijn pakte het anders aan, en kondigde geloofsvrijheid af, ook voor de christenen, wat in het Edict van Milaan uit 313 door Constantijn en zijn medekeizer Licinius zou zijn vastgelegd. De tekst van dit edict is overgeleverd door de christelijke schrijvers Lactantius en Eusebius.
Hierop inhakend vermeldt een legende hoe Nikolaas door een wonder na zijn terugkeer van een pelgrimstocht in het heilige land tot bisschop van Myra werd gekozen. Tijdens de vervolgingen van Diocletianus werd hij in een kerker gegooid. Er vonden nu afwisselend periodes plaats van godsdienstvrede, onder Valerius en Galerius, en periodes van christenvervolgingen, onder Maximinus en Licinius. Maar Constantijn I maakte een einde aan de godsdienstonderdrukking en stelde alle vervolgden in vrijheid.
In de legende hervond Nikolaas zijn vrijheid dankzij een wonderbaarlijke tussenkomst van Jezus en de Heilige Maagd in zijn kerker, maar tijdens het Concilie van Nicea verspeelde hij deze weer.

Het concilie van Nicea

Nicea. Nicolaas in een verhit debat met Arius, onder het toeziend oog van Constantijn.

Na al die burgeroorlogen en conflicten met de christenen wilde Constanijn vrede in het rijk. In 325 belegde hij het Concilie van Nicea, waarbij bisschoppen uit het hele Romeinse rijk aanwezig waren. De keizer zat dit concilie voor, niet als christen, maar als keizer die op eenheid aanstuurde. Preciezer gezegd was Constantijn de Pontifex Maximus, de belangrijkste religieuze functie, die al sinds Augustus in handen was van de keizers, een situatie die na Constantijn nog enkele decennia werd gehandhaafd. De titel ging pas rond 380, ten tijde van Gratianus, over op de paus. Al in 314 had Constantijn het Concilie van Arles bijeengeroepen om te proberen de geschillen tussen de christenen op te lossen. De Noord-Afrikaanse donatisten hadden zich toen afgescheiden vanwege onoverbrugbare meningsverschillen. De kerken noemden zichzelf 'het ware geloof' en betichtten de ander ervan een 'valse kerk' te zijn. Dit was kort na de edicten van Milaan en Nicomedië, waarin geloofsvrijheid aan iedereen werd beloofd, ook als middel om een einde te maken aan de interne problemen binnen het Rijk.
Het Nicese Concilie was gewijd aan het bereiken van eenheid onder de christenen, die voortdurend met conflicten te kampen hadden, en aan de vraag naar de aard van Christus, omdat er over zijn menselijkheid of goddelijkheid inmiddels meerdere vragen waren gerezen. De stad Nikea, tegenwoordig verbasterd tot Iznik, ligt aan de Zee van Marmara.

Gevleugelde Victoria of Nike op de triomfboog van Constantijn. Ze kondigt de overwinning aan.

De stad is genoemd naar de Griekse godin van de overwinning, Nike. Bij de Romeinen heette zij Victoria. Victoria had als symbool voor de militaire overwinning een belangrijke functie in de Romeinse staatscultus, waarbij de Romeinse imperialistische en militaire glorie werd verheerlijkt door allerlei personificaties van de oorlog, overwinning en heerschappij.
Net als de naam Nicea is ook de naam van Nicolaas ontleend aan de overwinning: Nico-laos betekent letterlijk overwinning van het volk. In de Romeinse cultus van het Imperium betekent dit de overwinning van het volk op de onderdrukker, in het bijzonder de koning of de tiran. Met het begin van het principaat werd het Rijk echter ondemocratischer en tirannieker dan ooit tevoren, maar toch moesten mensen verplicht de bevrijding (Libertas) eren. De vrouwelijke Victoria wordt in de zesde eeuw door de keizer Justinus veranderd in de mannelijke engel, die nu de boodschap van de overwinning brengt. Ook deze personifactie van de glorie van het Romeinse rijk wordt dus in gekerstende vorm opgenomen in het christendom.

aanwezigheidslijsten

Sinterklaas zou op het concilie van Nicea aanwezig zijn geweest. Zijn naam komt echter slechts voor op een minderheid van de overgeleverde aanwezigheidslijsten. De oorspronkelijke verslagen zijn verloren gegaan, maar in een latere tijd zijn de lijsten gereconstrueerd. De meeste van deze lijsten vermelden Nicolaas echter niet. Er bestaan diverse versies in het Latijns, Grieks, Koptisch, Syrisch, Arabisch en Armeens, die merendeels worden teruggevoerd op het Synodikon van Athanasius. Twee Griekse lijsten en een Arabische vermelden de aanwezigheid van een Nikolaus Myron, maar de meesten zwijgen over zijn bestaan. Het bewaarde Griekse manuscript van Theodorus dateert bovendien uit de 13e eeuw, wat de betrouwbaarheid niet vergroot. De naam van Nicolaas is misschien ingevoegd toen zijn populariteit niet meer weg te denken was en het ontbreken van zijn naam op de lijst sommigen opviel als een omissie.

Geloofsbelijdenis van Nicea

De heilige Nicolaas geeft Arius een klap.

De geloofsbelijdenis die op het concilie werd aangenomen stelde dat Jezus, de zoon, van dezelfde aard is als de vader, dus goddelijk. De grote tegenstrever in dit debat was Arius, de grondlegger van het arianisme. Sint Nicolaas was zo verontwaardigd over het betoog van Arius, dat hij op de ketter afliep en hem een kaakslag gaf. Dit was zo'n grove majesteitsschennis in het bijzijn van de keizer, dat Constantijn de hand die geslagen had wilde laten afhakken. Op aandringen van de vergadering zag hij hiervan af, en liet de bisschop in de kerker gooien. Hij nam hem mijter en pallium af en liet zijn baard afscheren, wat werd beschouwd als een grote vernedering - hoewel een baard natuurlijk sneller aangroeit dan een hand. Het is ook enigszins grootspraak, want in deze tijd droegen bisschoppen nog helemaal geen mijter. Daarom draagt Nicolaas op oude iconen er geen.
Maar de heiligman kreeg in de kerker hulp van Onze Lieve Vrouwe, die tijdens het latere concilie in Ephese, in 431, tot Moeder van God zou worden uitgeroepen. De heilige moeder gaf de bisschop zijn pallium terug. Dit wonder stimuleerde het volk om de bisschop uit zijn kerker te verlossen.

Constantius met labarum wordt gekroond door Victoria.

Nicolaas las een mis van dankzegging op, tijdens welke een engel boven hem neerdaalde die hem zijn mijter opzette, en zijn baard groeide op wonderbaarlijke wijze weer aan zijn gezicht. Engelen bestonden in de tijd van Nicolaas ook nog niet; de overwinning werd in deze tijd nog gepersonifieerd door de vrouwelijke Victoria (Nike), en veranderde pas in de tijd van Justinus I in een engel. De Romeinen beeldden Victoria vaak uit terwijl ze de laurierkrans van de overwinnaar op het hoofd van de imperator plaatste. Ook de krans heeft ook een plaats gekregen in de christelijke beeldvorming.
Sinterklaas werd in deze episode voorgesteld als tegenstander van de Arianen en voorvechter van de drieëenheid. Maar ook deze speelde tijdens dit concilie nog geen rol. Het arianisme vond zelfs in deze periode ingang, en gedurende de eerste veertig jaar van het rijk hingen de keizers deze opvatting aan. Het eerste Concilie van Constantinopel in 381, belegd door de in 380 tot het christendom bekeerde Theodosius I, voegde de Heilige Geest toe aan de eenheid van vader en zoon. Pas op het Concilie van Chalchedon in 451 werd definitief de leer van de drieëenheid vastgelegd.

Projectie

De biografie van de heilige is dus pas in een latere tijd zijn ontwikkeld. Latere opvattingen over onder andere drieëenheid en arianisme en het gebruik van de mijter zijn op de tijd van Constantijn geprojecteerd. Ook de engel dateert van een latere tijd dan Constantijn. De engel kwam voort uit de zegegodin Victoria, in het Grieks Nike geheten. Nicolaas was naar haar genoemd. De gevleugelde Victoria/Nike werd met diverse attributen afgebeeld, onder andere de laurierkrans van de overwinning, die ze de zegevierende keizer opzette.

Victoria veranderde in de 6e eeuw in een mannelijke engel.

Justinus I veranderde de voorstelling van de vrouwelijke Victoria naar een mannelijke engel. De geslachtsverandering is te zien aan het verplaatsen van de gordel onder de buste van Victoria naar de taille. Justinianus en anderen zetten dit type na hem voort. Justinus II keerde terug naar het heidense type, en verving het kruis op de globe voor een kleine Victoria, die hem kroonde met een krans, eveneens een overwinningsteken, waarmee de zegevierende imperator van oudsher werd getooid. Het beeld van een engel die Nicolaas zijn mijter opzette is aan deze voorstelling ontleend. Een voorbeeld is te zien in een hierboven afgebeelde munt. De bisschop Nicolaas werd op de oudste voorstellingen echter zonder mijter afgebeeld. Dat was niet vanwege het feit dat deze hem afgenomen waren. De mijter werd pas later een verplicht attribuut van bisschoppen.

Artemis Eleuthera en Nike.

Sinterklaas stelde zich op als een geloofsijverig christenen, en bestreed de 'heidense' religies van Myra met vuur. Goden die in Myra werden vereerd waren Zeus, Athene, Tyche en Artemis. Hij zou onder andere de tempel van Artemis in Myra hebben verwoest, en ging meermalen een concurrentiestrijd aan met deze godin. De geneeskrachtige heilige olie van Sint Nicolaas, die in Bari nog altijd verkrijgbaar is, behoorde ooit tot de cultus van Artemis.
De tempel van Artemis was in het jaar 141 al een keer verwoest door een aardbeving. Een incriptie vermeldt dat de heerser Opramoas de restauratie van de tempel financierde.
Artemis droeg in Myra de bijnaam Eleutheria, wat vrijheid betekent. Het is de Griekse vorm van het Romeinse Libertas, de personificatie van de vrijheid, die net als Nike/Victoria, de overwinning, een rol speelde in de staatscultus. Op de munt uit Myra hiernaast links, die dateert van rond het begin van onze jaartelling, is aan de ene kant een gesluierde Artemis Eleuthera (Libertas) te zien, aan de andere zijde een gevleugdel Nike (Victoria), de vrijheid en de overwinning dus. Victoria heeft in haar handen een krans en een palmtak, beide symbolen van de Romeinse victorie. Op de oudste munten uit Myra, van de derde eeuw v.o.j., is Artemis al afgebeeld. In Myra bevond zich een belangrijke munterij.

Een van de vele Tyches, beschermster van de stad, met stadstoren op het hoofd.

Artemis was bij de Grieken en Romeinen vooral bekend als maagdelijke jachtgodin, maar in het oosten was ze een belangrijke vruchtbaarheidsgodin. Ze werd in Myra ook afgebeeld als Tyche (Fortuna), de lotsgodin, die in deze periode in het Middellandsezeegebied werd afgebeeld met de polos, een stadstoren, als kroon op het hoofd, ten teken van haar functie als beschermgodin van de stad. Ook deze functie heeft Nicolaas van haar overgenomen; hij is de patroon van vele steden in de wereld, vooral van steden met een haven, zoals Amsterdam.
De havenstad van Myra was het nabijgelegen Andriake, een plaats die ook figureert in de nicolaaslegenden. Andriake was vooral een belangrijke overslaghaven voor het graantransport van heel Alexandrië.
Tyche is bewaard gebleven in de gestalte van Barbara, de heilige met de toren, ook wel bekend als de 'vrouw van Sinterklaas'. Van de grote tempel van Artemis in Myra is helaas niets meer terug te vinden.

Nicolaas verschijnt in een droom aan de keizer Constantijn. Hij lijkt op een gevleugelde Nike.

De beroemdste en waarschijnlijk oudste geschiedenis waarin Constantijn een rol speelt is de stratelatenlegende, die al in het Vita van Michaël in Rome bekend was. Het woord stratelates was sinds de derde eeuw opgekomen en had betrekking op een legeraanvoerder of generaal. Drie veldheren werden in Constantinopel onterecht beschuldigd van hoogverraad, en in de kerker geworpen. Ze riepen in een gebed de bisschop van Myra aan, omdat ze eerder hadden meegemaakt hoe hij persoonlijk onterecht veroordeelden vrij kreeg. De bisschop verscheen daarop in een droom aan Constantijn, en hij dreigde de keizer met een zware oorlog. Toen Constantijn begreep dat de man van zijn visioen werkelijk bestond en het opnam voor onschuldigen, was hij onder de indruk van zijn macht en liet de veldheren vrij. Een andere keer redde de bisschop de bewoners van Myra van een hongersnood, toen hij de eigenaren van een scheepstransport met graan voor de keizer wist te bewegen een klein deel voor de hongerige bevolking af te staan. Hij verdeelde dit deel zodat niemand honger had. Een ander bekend verhaal gaat over een vader die zo arm is dat hij gedwongen is zijn dochters in de prostitutie te laten werken. De bisschop geeft ze geld voor een bruidschat, zodat ze netjes kunnen trouwen. De Griekse auteur Philostratus schreef in de derde eeuw een leven over de pythagorese filosoof Apollonoius van Tyana, een heilige wiens leven ook parallellen met Jezus vertoond. Deze geeft ook een arme man geld voor de bruidschat van zijn dochters en helpt onschuldig veroordeelden.

Sarcofaag van Nicolaas.

In de zesde eeuw nam het christendom een grote vlucht en begon het aanzien te krijgen zoals we dat tegenwoordig kennen. De Nicolaasbasiliek van Myra werd gebouwd in de zesde eeuw, in de tijd van de keizer Justinianus (527 - 565). De kerk zou zijn gebouwd boven het graf van de bisschop. Van deze kerk resteren niet meer dan wat fundamenten. In de achtste eeuw werd het grootste deel van de basiliek gebouwd, dat nog voor een deel overeind staat. Uit recent onderzoek bleek dat de kerk gebouwd is op een begraafplaats, mogelijk de necropool van de stad. Het zou kunnen dat hier een vorm van verering plaatsvond voor een heilige, christelijk of 'heidens' (zoals de christenen dat zo fraai noemen). Kerken werden vaker gebouwd op de plaats waar een populaire overledene werd vereerd, om de rituelen rond de heilige in goede banen te leiden en ervoor te zorgen dat de cultus binnen de christelijke godsdienst paste. Hele geliefde overledenen werden bijvoorbeeld spontaan vergoddelijkt door het volk, wat binnen het christendom natuurlijk niet meer mocht. Maar voor het bestaan van wat voor cultus dan ook die op is gegaan in die van de heilige Nicolaas is geen enkel bewijs te vinden.
In de kerk is de vermeende sarcofaag van de heilige nog te vinden, maar veel botten liggen er niet meer in, want die zijn nu in Bari. Maar nu de restauratie van de kerk onlangs is voltooid trekt hij wel weer heel wat bezoekers.

Het heeft er wat van weg dat sinterklaas een personificatie is van de overwinning van Constantijn op zijn tegenstanders en de invoering van het christendom door deze keizer. De sinterklaaslegendes delen veel mee over het christendom van Constantijn, maar historisch blijkt dit niet te kloppen. Constantijn schafte weliswaar de Romeinse godsdienst af en nam deel aan pogingen de conflicten met het christendom te beëindigen, misschien als onderdeel van zijn strategie om eenheid in het rijk af te dwingen en een einde te maken aan de voortdurende conflicten. Hij behield echter de cultus die de staat en de keizers vergoddelijkte. De verpersoonlijkte attributen waarmee de staat werd verheerlijkt, zoals Victoria/Nike, Gloria, Pietas, Clementia, Concordia, Pax, Aeterna en vele anderen bleven prominent onderdeel van de keizercultus. Ook de eerste christelijke keizers na Constantijn werden zelf nog vergoddelijkt. Bovendien was het christendom van de eerste christelijke keizers Ariaans, precies het christendom waar de heiligman zich zo tegen verzette.
Het idee dat het Romeinse rijk christelijk was sinds Constantijn is nogal overdreven of misschien zelfs onwaar, en werd pas in een latere tijd benadrukt, door de werkelijkheid een beetje aan te passen. De geschiedschrijver Eutropius vermeldt in zijn Breviarium historiae Romanae bijvoorbeeld helemaal niets over Constantijns liefde voor het christendom. Wel zegt hij dat Constantijn na zijn dood terecht en verdiend onder de goden was opgenomen.
De attributen die aanvankelijk dienden om het Romeinse rijk te verheerlijken, werden geleidelijk opgenomen in het christendom, alsof het nooit anders was geweest. De legendes over de christelijke bisschop Nicolaas van Myra maken eveneens deel uit van de aangepaste werkelijkheid, die pas later duidelijk gestalte kreeg. Hierbij is sinterklaas in veel opzichten te associëren met naamgenoten Nike en Nicea.

---

Gebruikte Tags: artemis, barbara, basiliek, bisschop, constantijn, katholiek, kerk, legende, myra, nicea, nicolaaskerk, victoria

Dit artikel is 1873 keer gelezen.